चांदणं - ४

ती झाडाखाली बसलेली असते. 

कॉलेज भरायला अजून बराच वेळ असतो आणि अशावेळी त्या झाडाखाली बसून घोळक्याकडे बघून तिला तिच्या डायरीची पण भरवायला जाम मजा येते. अशीच नेहमीप्रमाणे ती त्या झाडाखाली बसलेली असते.

तो तिथून लांब असलेल्या कट्ट्यावरून तिला निरखत बसलेला असतो. तीच मग्न होवून डायरीमध्ये लिहिण तो न्याहाळत असतो. तसा लिहायचा नाद त्यालाही होताच, पण तिच्या इतका तो खोल कधी लिहायचा नाही. किंबहुना त्याच लेखन म्हणजे विडंबन कविता, फुटकळ विनोदी कथा यापलीकडे जायचं नाही. पण जेव्हापासून त्याने तिला ऐकल होत ना तेव्हापासून त्याला तीच लेखन म्हणजे खूपच भावलं होत. 

त्याला तिला भेटून बोलायचं होत पण हिम्मतच होत नव्हती. 

तिने चार पाच डायरीची पान भरवली होती एव्हाना. तिच्या मैत्रिणी आल्या तशी ती आवरून निघाली.  त्याचा आणि तिचा वर्ग वेगळा होता. तो पडला कॉमर्स चा विद्यार्थी आणि ती आर्टस ची.

त्याची आणि तिची पहिल्यांदा ओळख झाली ती पुरस्कार वितरण सोहळ्याला. बारावीचा निकाल लागला. ती कॉलेजमध्ये ७ वी आली होती. त्याला जेमतेम फर्स्ट क्लास मिळाला होता. त्या समारंभात त्याने धीर करून तिला जावून अभिनंदन केले होते. तेव्हा त्या दोघांची पहिली ओळख आणि भेट. तिने हसून त्याला प्रतिसाद दिला. पुढे काय करणार वगैरे थोडीफार बोलणी झाली आणि अशाप्रकारे त्या भेटीची सांगता झाली. पुढे भेटू केव्हातरी म्हणून एक आश्वासनही देईल गेल. पण ती भेट होण्याची काहीच शाश्वती नव्हती.

पुढे त्याने बी. कॉम. ला अडमिशन घेतलं. बी. कॉम च्या शेवटच्या वर्षाला असताना तो आणि त्याची मैत्रीण आभा यांची फार चं मैत्री जुळली होती. तो, आभा, भूश्या, संजय, श्रेयू आणि अगस्ती. धम्माल मजा करायचे. त्याच लेखन तर आताशा पूर्ण बंदच होत. पण तेव्हा पुरुषोत्तमच जाहिराती भिंतीवर लागल्या. तो आणि त्याच्या मित्र मंडळीनी पुरुशोत्तामचा घाट घातला. 

झाल त्यांची तयारी सुरु झाली. स्क्रिप्ट लिहायचं काम संजय कडे, डायलॉग लिहायचं काम त्याच्याकडे. कारण अजून कोणाला माहितीच नव्हत कि तो कधीतरी कथा-कविता लिहित होता ते आणि त्याने कोणाला काही संगीतालाही नव्हत. पण जेव्हा त्यांची कथा तयार झाली आणि संजय ने ती सर्वाना ऐकवली तेव्हा ती कोणाच्या मनाला टच होत नव्हती. काहीतरी गडबड होती पण कोणालाच कळेना. 

कथा होती कृष्णावर. पण त्यातला तोच तोचपणा लग्गेच जाणवत होता.

कथा कशी असावी यावर आता सर्वांची चर्चा होणार होती. सर्व जण जमले.

आभा - "स्टोरी अशी पाहिजे ना कि त्यामुळे प्रेक्षक एका वेगळ्याच वातावरणामध्ये जातील. आणि आपली सध्याची हि गोष्ट म्हणजे एकदम कॉमन आहे रे भूश्या . संजू तू काहीतरी वेगळ लिही ना जरा."

श्रेयू - "माझ्याकडे एक कल्पना आहे. अगस्ती ला तर मुझिक येत. आपण कृष्णाची मुझीकाल स्टोरी करूयात का? "

आभा - "अये यार नाही बर का. यात काही मजा नाहीये "

संजू - "ठीक आहे. मलाही कळतंय कि काहीतरी वेगळ करायचं. पण मला काहीतरी हिंट द्या ना राव तुम्ही लोक."

आभा - "आरे तू लेखक आहेस, आम्ही तुला काय हिंट देणार?"

अगस्ती - "मुझीकाल स्टोरी ची कल्पना तशी छान आहे. आपण मध्ये मध्ये कविता पण टाकू शकतो."

आणि अगस्तीच्या कविता या शब्दामुळे त्याला काहीतरी सुचत. पुढे काहीतरी चर्चा वाढून दुसर्या दिवशी पुन्हा उर्वरित चर्चा पुढे नेण्यासाठी भेटायचं ठरत.

तो घरी जातो. गेल्या गेल्या त्याच्या जुन्या डायर्या शोधतो. खूप शोध-शोध केल्यावर त्याला ते कवितेच पान भेटत. जेव्हा अगस्ती कविता टाकायची असा बोलतो, त्यावेळी त्याला तिच्या त्या पहिल्या कवितेही आठवण होते. आणि त्याच्या डोक्यामध्ये कहाणी फिक्स होते. घरी येवून तो तिचीच ती कविता शोधतो आणि त्याला सापडतेसुद्धा. 

तो स्टोरी लिहायला बसतो. स्टोरी आता कृष्णावर नाही तर राधेवर तो लिहिणार असतो.

४-५ तास पान खाराद्ल्यावर त्याच्या मनासारखी स्टोरी तयार होते. आणि तिची ती कविता तो त्यामध्ये टाकतो.

दुसर्या दिवशी त्याची ती नवीन स्टोरी सर्वाना इतकी आवडते कि पात्र, डायलॉग, स्टेज डेकॉर, कॉस्चुम सर्व काही फटाफट ठरून जात. श्रेयू राधेच पात्र साकारणार असते. त्यामध्ये एक खूप छान कन्सेप्ट त्याने टाकलेली असते ती म्हणजे - राधेची सावली. राधेच्या सावलीच पात्र अर्थात आभा करणार असते. सर्वाना ती कविताही खूपच आवडते. पण तो कोणाला सांगत नाही कि ती कविता त्याची नसते. 

झाल. सर्व तयारी होते. आणि स्पर्धेचा तो दिवस उजाडतो. त्यांचा नंबर सतरावा असतो. त्यांचा नंबर येतो. नाटक सादर करण्यापूर्वी, निवेदनामध्ये तो स्टोरी बद्दल थोडफार सांगतो -

"हि कथा आमच्या मनाला भावली म्हणून आम्ही इथे सादर करत आहोत. इथे आम्ही 'राधा' साकारणार आहोत. पण हि राधा काही कृष्णाची राधा नाहीये. हि राधा म्हणजे प्रत्तेक स्त्रीच्या मनातली आकृती आहे. इथे कुठेच कृष्ण नाहीये. का नाहीये? तर आपण नेहमीच राधेबद्दल बोलतो तेव्हा ती कृष्णाची राधा म्हणूनच बोलतो. किंवा तिच्या आयुष्यात कृष्णाशिवाय दुसरं काही नाहीये असाच आपण बोलतो. पण आज जी राधा आम्ही इथे सादर करत आहोत ती पूर्णपणे कृष्णाशिवाय. तिला तीच स्वतंत्र अस्तित्व आहे विचार आहेत, स्वप्न आहेत. हि राधा कदाचित पूर्वीच्या राधेशी मिळती जुळती नसेल. पण हि 'राधा' हि आजच्या प्रत्तेक स्त्रीच एक प्रतिबिंब असेल. आम्ही नाटकामध्ये एक कविता ऐकवणार आहोत. त्याबद्दल मला आधीच खुलासा करावासा वाटत आहे. ती कविता माझ्या बारावीच्या एका मैत्रिणीची आहे. आणि तिच्या परवानगीशिवाय आम्ही हि कविता इथे सादर केली आहे कारण तिच्याशी मला संपर्क साधता आला नाही. त्यामुळे तिची माफी मागून मी हे नाटक इथे सादर करत आहे. धन्यवाद."

नाटक संपले. टाळ्यांचा अक्षरशः कडकडाट झाला. तो आणि त्याचे मित्र या प्रतिसादाने भारावून गेले. पडद्यामागे सर्व जण आपला मेक-अप आवरत असताना तिथे एक मुलगी आली आणि त्याच्याबद्दल विचारू लागली.

"तो आदित्य आहेत का इथे." 

श्रेयू - "नाही तो रेपोर्ट करायला गेला आहे. येईलच इतक्यात. तू?"

ती - "मी त्याची मैत्रीण आहे - जानव्ही. तुम्ही आदित्यला सांगा कि मी इकडेच आहे. आमचा नाटक सुरु व्हायला अगदी थोडाच वेळ आहे. तर मी आत्ता जाते. मी नंतर भेटेन नक्की."

श्रेयू - "ठीक आहे."

आणि ती लगबग करत निघूनही जाते.

तीच नाटक होवून जात. त्याच नाटक होत. श्रेयू गडबडीत तिचा निरोप त्याला सांगायचं विसरून जाते.

त्याला आणि त्याच्या ग्रुप ला ४ थ्या नंबरच बक्षीस मिळत. सर्व जण खूप खुश होतात. एकाच जल्लोष होतो.

तो आनंद साजरा करण्यासाठी ते सारसबागेमध्ये जमले. तिथे भेळ, रगडा खावून झाल्यावर त्यांचा घोळका बागेमध्ये विसावतो. तिथे त्या कवितेचा विषय निघतो.

आभा - "या कवितेबद्दल तू काही बोलला नाहीस आधी. आणि अजून एक गोष्ट, गडबडीमध्ये म्हणा किंवा या नाटकाच्या नादात एक गोष्ट मी बोलायचे विसरूनच गेले. तू खूप छान लिहितोस. आणि  आम्हाला आत्तापर्यंत कधी समजलाच नाही."

सर्व - "हो हो. हा आदी एकदम छुपा रुस्तम निघाला. खूपच भारी स्टोरी होती तुझी. आणि ती कवितेची भानगड काय आहे काय."

एवढ्यात श्रेयूला ती मुलगी आठवली.

श्रेयू - "ए आद्या, अरे एक पोरगी तुला भेटायला आली होती तिथे. ते नाटकाच्या गडबडीत मी सांगायचं विसरले. काय बर तीच नाव. हा जान्हवी. हो हेच नाव होत."

आदित्य - "जान्हवी ??? ती आली होती. कधी कुठे???" 

श्रेयू - "आपल नाटक झाल्यावर, आपण जेव्हा सर्व जण स्टेज च्या मागे होतो ना रूम मध्ये. तेव्हा ती आली होती. तू रेपोर्ट करायला गेला होतास तेव्हा. तिच्या कॉलेजच नाटक होत म्हणून ती गडबडीत निघूनही गेली."

आदित्य - "आर्रे यार, तीच माझ्या कवितेची लेखिका. जान्हवी. म्हणजे ज्या कवितेबद्दल मी बोललो होतो ती कविता माझ्या एका बारावीच्या मैत्रिणीने लिहिलेली आहे. नाटकामध्ये ती कविता घेण्याआधी मी तिचा म्हणजे - जान्हवीचा पत्ता शोधायचा प्रयत्न केला होता. पण माझा आणि तिचा काही संपर्क झाला नव्हता. आणि कोणाची कविता मला चोरून वापरायची नव्हती. म्हणून निवेदनामध्ये मी त्याबद्दल कल्पना दिली. पण तिची भेट मात्र हुकली."

* * *

पावसाची एक सर,

दवाचा एक बिंदू,

तशीच एक आठवण तुझी.

अलगद आणि हळुवार

अगदी तुझ्या कवितेसारखी.

गोष्ट एका गोव्याची

'दिल चाहता है' पिक्चर रिलीज झाला होता तेव्हा दोन गोष्टी त्यांच्या नसानसात भिनल्या होत्या. त्यातली एक म्हणजे गोव्याची ट्रीप आणि दुसरी म्हणजे आमीर खानच आणि त्याच्या मित्राचं जेव्हा भांडण होत तेव्हा अमीर खान ऐकत असलेल गाणं (Desert  Rose by Sting ). त्यांचा ग्रुप कट्ट्यावर बसल्यावर हमखास ट्रीप चा विषय निघायचा आणि त्यामध्ये बीच वरच्या ट्रीप ला नेहमी प्राधान्य असायचं. आणि आपण आपल्या आई पप्पांना कस गंडवून ट्रीप ला जावू शकतो ह्याचे जास्ती प्लान ठरायचे. चार - पाच वर्ष झाली फक्त ठरवा ठरवीच सुरु होती आणि त्या प्लान ला मूर्त स्वरूप मिळायचे चान्स दिसू लागले. नशिबाने आई पप्पांना गंडवायची गरज भासली नाही कोणाला. पण कुठे ना कुठे फिरकी टाकावीच लागणार होती. आणि ती त्यांनी एकदम यशस्वीरीत्या टाकली होती. सर्व जण न पिताच एकदम सातव्या आस्मानावर कि काय म्हणतात ना तिथे होते. आणि खर तर त्यांना नशा येण्यासाठी असल्या खम्ब्यांची नाही तर मित्रांची गरज होती. एकदा ते सर्व जण एकत्र आले कि मग आधी हशा आणि मग त्या हर्षासुराची नशा. बाकी बाह्य गोष्टी म्हणजे क्षुल्लक होत्या. अजून एक त्यांचा नियम होता - "अभी नही तो कभी नही ." त्यामुळे मनात आल ते केल नही तर त्यांना अपचनाचा त्रास होतो. म्हणजे त्यापुढे जे काही होत ते त्यांना बिलकुल पचत नाही. तर अशा प्रकारे मजल दर मजल करत ५ वर्षांनंतर त्यांच्या त्या प्लान ला मूर्त स्वरूप आले होते.

* * *

त्यांचे पावलांचे तळवे त्या खाऱ्या पाण्यामध्ये भिजले आणि बऱ्याच वर्षांच्या तपस्येच फळ मिळाल्याप्रमाणे त्यांच्या मनामध्ये एक शांतात भरून आली. तो समुद्र सुद्धा त्यांच्या भेटीच्या स्पर्शाने एकदम शांत झाल्यासारखा मंद मंद लाटा किनाऱ्यावर सोडत होता. खूप आनंद किंवा संधान मिळाल्यावर त्यापुढे फक्त शांतता असते हेच भासत होत.

ती कुठल्यातरी लेखकाची शाळेत शिकलेली कविता त्यांच्यातल्या एका कार्टूनच्या  डोक्यात नक्कीच घुमली असेल - 

"माझ्या गोव्याच्या भूमीत

 गड्या नारळ मधाचे "..

त्या उनाड डोक्यांमध्ये आता हळू हळू वारे शिरत होते, एक भन्नाट वारे. 

४ दिवस बिनधास्त जगायचे, वाऱ्यावर उडायचे, लाटांवर तरंगायचे, आयुष्याला स्पर्श करतील आणि कोणत्याही दुखामध्ये हसवतील-धीर देतील अशा आठवणी जमा करायचे... 

* * *

त्यांचा घोळका त्या समुद्र किनाऱ्यापासून जवळ असणाऱ्या किल्ल्यावर मस्ती घालत होता. सूर्यास्ताचे भरपूर फोटो काढून झाले. सूर्य मावळला, आणि सगळीकडे एक जांभळी-गुलाबी-नारंगी झाक पसरली. निसर्ग हळू हळू अंधाराकडे चालू लागला होता. त्या उंच किल्ल्यावरून समुद्राचे पूर्ण दर्शन होत होते. दूर क्षितिजाच्या जवळ तपकिरी रंगाची उधळण करून तो भास्कर त्याच्या घरी निघून गेला होता. त्यांचा घोळका त्या किल्ल्यांच्या कड्यावर बसून हे डोळ्यात आणि मनामध्ये साठवण्याचा प्रयत्न करत होता. 

अंधार नेहमी वाईट वाटायचा, पण अंधाराकडचे मार्गक्रमण इतके सुरेख असू शकेल असे वाटले नव्हते. कदाचित हि पूर्णत्वाचे रंग आपल्याला याच वेळी अनुभवता येतात. हे रंग दिवसभरात कोणत्याच प्रहरी दिसणार नाहीत, पण या सांजवेळीच त्यांचा खेळ रंगलेला असतो.

जसा तो सूर्योदय असंख्य आनंदाचे किरण घेवून येतो, उत्साहाचे वातावरण घेवून येतो; अगदी तसेच हा सूर्यास्तदेखील एक वेगळीच शांतात आणतो. पूर्णत्वाची शांतता. तो जांभळा रंग कदाचित सूर्योदय कधीच आणू शकणार नाही.

पण यातली एकही गोष्ट त्या उनाड टाळक्या मध्ये आली नाही. असं म्हणतात कि आपण आनंदात असेल तेव्हा आपल्याला असं काही feel होत नाही. feel होण्यासाठी थोड तरी दुख लागत. 

आणि त्यांच्या डोक्यात तर फक्त वार भरलं होत - आनंदाच वारं. 

चांदणं - ३

ती कशी नेहमीच अलगद अलगद, हवेवार स्वार असते,
झुळूके ची दोर तिच्या हाती दिलेली असते,
कदाचित म्हणूनच  वेडे मन हे उगाच त्या वादळात उडी मारू पाहते..
तिच्या मनाच्या तळाशी जावू बघते..
ती अशीच अलगद अलगद, हवेवर स्वार असते..
बाकी कशाशी तिचे घेणे देणे नसते,
उगाच जगणे तिला मान्य नसते,
ती हसते तेव्हाही पाण्यावरती तरंग उमटते..
ती अशीच येते आणि झुळूक बनुनी जाते,
एका क्षणाची तिची मिठी त्या हवेत विरघळून जाते ...
ती त्याच हवेवर स्वार होवून अलगद निघून जाते ...
स्पर्श हवेचा आजही तिची कहाणी वदतो,
ती होती हा भासही मजला हुलकावणी देवून जातो,
ती कमळ आणि मग शब्द माझा भुंगा बनून जातो,
तिच्या भोवती गिरकी घेवून लांबूनच परतू येतो,
ती आपल्या पाकळ्या मिटून मूक निरोप घेते,
मजसोबत त्या हवेलाही ती वेड लावून  जाते...
ती मात्र अलगद अलगद स्वप्नात विरून जाते ....

तिची कविता संपते आणि प्रचंड टाळ्यांच्या कडकडाटात बुजून जाते. त्या स्टेज वर जायच्या आधी आणि आत्ता कविता वाचून झाल्यावर तिच्यामध्ये एक वेगळाच आत्मविश्वास शिरला होता. तिच्या कवितेमधल्या नायिकेप्रमाणेच ती अलगद हवेवर स्वार झाली होती. आणि एक आकाशामध्ये उंच झेप घ्यायला सज्ज झाली होती. तो जल्लोष तिच्या रोमारोमामध्ये भरून उरत होता. टाळ्यांच्या त्या गजराला पूर्णविराम लागेपर्यंत तिने वाट पहिली. सगळीकडे शांत झाल्यावर तिने बोलायला चालू केल.

' मी, माझी मैत्रीण, माझी आई, माझी बहिण, मामी, अत्त्या, काकू, आजी, वाहिनी, शेजारची शालू, काकूंची माणिका, शाळेतल्या बाई, कॉलेजच्या टीचर - अशा कितीतरी रूपांमध्ये मी तिला पाहिलं आहे. माझ्या कवितेतल्या नायिकेला पाहिलं आहे. या सर्व जणींमध्ये आणि अशा अनेक जणींमध्ये अशीच एक परी लपलेली असते. जिला आयुष्य बेदरकार पणे जगायला आवडत. बेदरकार पणे म्हणजे उद्धटपणे नाही, किंवा उगाच फालतू नाही. हवेसोबत वाहत जाणं किंवा प्रवाहासोबत जाणं ज्याप्रमाणे असत त्याप्रमाणे.हे झाल कवितेच्या भाषेमध्ये. पण प्रत्यक्ष आयुष्यामध्ये आपण हवेसोबत कसे वाहू शकतो ? तर, त्यासाठी एक किस्सा सांगते. आमच्या इथे एक काकू होत्या. त्या अगदी असाच आयुष्य जगायच्या. त्यांच्या आयुष्याचे किस्से त्या नेहमीच सांगायच्या आणि तेही हसत हसत - मग ते सुखाचे असो कि दुखाचे. तर त्या काकूंची आई त्यांच्या लहानपणीच त्यांना सोडून गेली होती. सोडून गेली होती म्हणजे मेली नव्हती, तर तिच्या बाबांना सोडून गेली होती. त्या म्हणायच्या कि त्या वेळी त्या शेवटच्या कळवळून रडल्या, पण व्हायचं तेच झाल. त्यांची आई काही परत आल्या नाहीत. वडिलांची लाडकी असल्यामुळे त्यांना काही कमी नव्हत, पण आई सोडून गेली याच अपराधीपण त्यांनी कधीच आपल्या वडिलांवर येवू दिल नाही कि स्वताही त्यात अडकून पडल्या नाहीत. पुढे शाळा कॉलेजमध्ये नेहमीप्रमाणेच दंग मस्ती करून आनंद लुटला. मग लग्न झाले. नवरा एकदम शामळू मिळाला, त्या मात्र एकदम जॉली. पहिली एक - दोन वर्ष त्यांची संसार, नवरा करण्यात गेली. पण नंतर त्यांना काही ते जीवन रुचेना. त्यांना नेहमी वाटायचं कि नवऱ्यान सोबत करावी, त्यांना आवडणाऱ्या गोष्टीमध्ये साथ द्यावी. पण तास झाल नाही. तास त्यांनी स्वताला बदललं. एका ठिकाणी पार्ट टाइम नोकरी चालू केली. गल्लीतल्या गणपतीपासून त्यांनी सांस्कृतिक कार्यक्रमांची आयोजक म्हणून पाहण्यास सुरुवात केली, आणि आता त्या पूर्ण नगर पालिकेमध्ये होणाऱ्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांची आयोजक आहेत. सोबत त्यांनी त्या वेळी गाण शिकायला चालू केल, मागच्या वर्षीच संगीताच्या सर्व परीक्षा पूर्ण पास झाल्या त्या. तबला, गिटार वाजवायला शिकल्या आणि एक-दोन कार्यक्रमामध्ये वाजवूनही झाल त्याचं. नवीन संगणक आले तेव्हा त्यांनी संगणकाच्याही परीक्षा दिल्या. आज त्यांच्याकडे त्यांचा स्वताचा नोटबुक आहे आणि त्या रोज वापरातातही. हे सर्व करताना त्यांनी त्यांच्या मुलानाही सोबत घेतलं. दोन मुलांसोबत त्यांनी कत्थक चे क्लास, गिटार चे क्लास केले. आज त्या ६५ वर्षांच्या आहेत त्यांना एका कार्यक्रमात विचारलं कि तुमच्या आयुष्यामध्ये तुम्ही खूप खुश कधी होता आणि कोणामुळे होता आणि तुमच्या यशाचं श्रेय तुम्ही कोणाला देता ? त्याचं उत्तर अगदीच पटणार होत. त्या म्हणाल्या कि मी खुश माझ्या मनामुळे होते आणि जेव्हा झाले तेव्हा दुखीसुद्धा मनामुळेच झाले. माझ्या यशाचं श्रेय आईपासून ते माझा खूप लाड केलेल्या वडिलांना, माझ्या नवऱ्यापासून ते माझ्या मुलांना, माझ्या आजूबाजूला असणाऱ्या सर्वच जणांना आहे. कारण माझ्या आयुष्यातल्या प्रत्तेक क्षणामध्ये कोणी न कोणी सामावलेलं होत आणि आहे. राहिली गोष्ट रागाची आणि लोभाची - तर मी जेव्हा खुश असायचे तेव्हा माझ्या आजूबाजूचे सर्व जन देवासारखे वाटायचे. पण जेव्हा मी दुखी असायचे तेव्हा सर्वांचा मला इतका राग यायचा कि एकेकाचा खून करुसा वाटायचा. पण या दोन्ही गोष्टी कायमस्वरूपी नाहीत. कायमस्वरूपी एकाच गोष्ट होती - मी माझ्या आयुष्यामध्ये अखंड समाधानी आहे. माझ समाधान कोण एका व्यक्तीवर अवलंबून नाहीये. किंवा कोणाच्या वागण्यामुळे माझ दुख नाहीये. जे काही तो फक्त एक मनाचा खेळ आहे. तो खेळ म्हणून हसत रडत खेळायचा कि युद्ध म्हणून जिंकण्यासाठी मरायचं-मारायचं ते आपणच ठरवायचं. खरच त्या काकुनी म्हंटल तर अगदी सामान्य आयुष्य जगलं आहे. पण अंमलबजावणी करायचं म्हंटल कि कळत. प्रत्तेकन स्वच्छंदी आयुष्य जगायला हव, कोणा एकावर आपला आनंद दुख विसंबून ठेवण्यापेक्षा आपल समाधान कशात आहे हे जाणून घ्यायला हव. बस मला एवढाच बोलायचं होत.'

अजून एकदा टाळ्यांचा कडकडाट झाला, पण यावेळी त्या टाळ्यामध्ये एक विचाराची लाट जाणवली. त्यावेळी पहिल्यांदा त्याने तिला ऐकले होते, पहिले होते. त्याला एक क्षण असे वाटले कि - तिला हव असलेल आपण सर्व तिला द्यावं. पण परत त्यालाच लक्षात आलं. तिला हवं असलेल देणारे आपण कोण? ती स्वताच ते मिळवू शकते.

चांदणं - २

ती सकाळी लवकरच उठली होती एकदम, विशालला डब्बा द्यायचा होता ना शाळेला. विशुची आवडती भाजी, काकडी, टोमाटो, पोळी डब्ब्यामध्ये भरून विशुच आवरून ती खाली त्याला सोडायला आली. विशुची बस अजून यायला ५ मिनिट होते. विशू एका काडीने मातीमध्ये रेघोट्या ओढत होता. 

तेवढ्यात ते दोघे आले. जया आणि मना. 

विशूने लग्गेच त्याच्या ताई ला हाय केला. तिने पण त्याच्या गालाची पापी घेतली.

ती खाली थांबली होती. बहुदा त्यांची गाडी येणार होती. पण तेवढ्यात जया परत वरती घरी गेला आणि मिनिटा-दोन-मिनिटा मधेच  हातामध्ये फुलांचा गुचछ घेवून आला. एका रिक्षा ला बोलावून दोघे त्यामध्ये बसून गेले. तेवढ्यात विशुची बस आली आणि तोही शाळेत गेला.

ती वर आली, येताना चार फुले घेवून आली. पूजा करून, विशुचा पसारा आवरून ती बसली. 

लिहायला बसली - 

"ओढ कुणाची तेच कळत नाही,

खंत कशाची होते समजत नाही,

उगाच काही होत नाही - हे उमगते,

पण कारण मात्र कशाचे काहीच कळत नाही..."

तेवढ्यात बेल वाजली. आता कोण असेल म्हणून ती उठली तर शेजारच्या कांबळे काकू होत्या. त्यांना त्यांच्या घराची चावी देवून ती पुन्हा लिहायला बसली.

"जमेची बाजू एवढीच कि खुश राहायला शिकले,

पर्वत चढायला नाही तरी पण रस्त्यावर चालायला शिकले,

कोण कुणाचे शोधात नाही बसले,

दुख जर्जर झाले तरी, उगाच रडत नाही बसले.

पण तू नसता तर,

हसणे इतके सोप्पे असते हे कदाचित कधीच नसते वाटले ..."

खाली भाजीवाल्याचा आवाज ऐकून ती एकदम भानावर आली. भाजीची पिशवी घेवून निघाली. भाजीवाल्याच्या भोवती खूप बायका गराडा घालून होत्या. आणि तिथे ती पण होती - मना ! 

तेव्हा तिने मनाला जवळून पाहिलं. तिच्या चेहऱ्यावर एक वेगळाच तेज होत. मना भाजी घेवून निघून गेली. ती सुद्धा भाजी घेवून वरती आली. 

तिने हळूच खिडकीमधून डोकावून मनाच्या घरातली हालचाल टिपायचा प्रयत्न केला. पण मना बाल्कनी मध्ये उभी होती. तिची ओढणी अशी उडत होती. 

————

तिची ओढणी अशीच वाऱ्यावर भुरभुरत होती. ती गाडी चालवत होती आणि तो मागे बसला होता. त्याच्या चेहऱ्यावर तिचे केस उडत होते. आणि हा क्षण त्याला जगातला सर्वात सुखाच क्षण वाटे. तो आपला शांतपणे मंद मंद स्वताशीच हसे. तिची बडबड सुरु असे आणि हा मात्र त्या उडणाऱ्या बटा चेहऱ्यावर घेत स्वर्गीय आनंद घेत असे. मग मधूनच तिने काही प्रश्न विचारला कि याच लक्ष नसे. मग ती जाम चिडे. आणि तिच्या रागात येण्याची हा अजून मजा लुटे.  मग ती खूप चिडल्यावर तो तिच्यासाठी काहीतरी गुणगुणे - 

ओढ कशी लागली तुझी मजला कळले नाही,

खंत आता फक्त हीच कि तू जवळ नाही,

उगाच काहूर का माजे सांजवेळी,

समोर असूनही कासावीस मन माझे - कारण मात्र समजले नाही...

काजव्यांच्या प्रकाशात - २

तो कुलूप उघडून आत आला आणि दप्तर सोफ्यावर फेकून दिलं, मोजे एकीकडे फेकून हिरमुसलेल तोंड घेवून खुर्चीवर मांडी घालून बसला. एकदम पायाचा वास आला आणि डोक्यामध्ये आवाज खणखणला 'आधी पाय धुवून ये'. तसाच उठला पाय धुतले, आणि परत येवून खुर्चीत बसला. टी व्ही चा रिमोट समोर होता पण त्याचा मूड आज टोम अन्ड जेरी पण चांगला करू शकणार नव्हता. तेवढ्यात ती आली, आली म्हणजे प्रकट झाली समोर त्याच्या.

आणि त्याच्या चेहऱ्यावर एक स्मित झळकल. टी व्ही मध्ये त्याने सोनपरी पहिली होती अगदी तशीच होती हि सुद्धा. सुंदर सोनेरी केसांची. गोड गोड हसणारी. तो तिच्याकडे पहातच राही. ती खुदकन हसून त्याच्यासाठी गाणी म्हणत असे, ती रिंगा रिंगा रोझेस खेळत असत, गप्पा मारत, मग तो तिच्यसोबतच बसून जेवण करत असे, आणि तिच्या कुशीमध्ये झोपत असे. रात्री केव्हातरी त्याचे बाबा येत तेव्हा पर्यंत हा गाढ झोपेमध्ये असत. त्याच्या बाबाला खूप खूप काळजी वाटे त्याच्या चिमुकल्याची. त्याची परी मात्र त्याला सकाळी उठल्यावर दिसत नसे. तो परत नाराज होत असे ते संध्याकाळी घरी येवून परत त्याच्या परीला भेटेपर्यंत. त्याच पूर्ण आयुष्य म्हणजे त्या परीभोवती फिरू लागल. ती रोज संध्याकाळी येत असे, जेव्हा कोणी घरात नसे तेव्हाच. मोनू चे दिवस असेच त्याच्या परीसोबत मजेत जात होते. सकाळी त्याची आया येवून स्वयंपाक करून मोनू ला शाळेत सोडून जाई आणि संध्याकाळी त्याही परी येवून त्याला जेवण भरवी. 

एक दिवस त्याचा बाबा लवकर घरी आला, त्या दिवशी त्याची परी राणी आलीच नाही घरी. मोनुला कळाल कि घरी कोणी नसेल तेव्हाच परीराणी घरी येते. दुसऱ्या दिवशी परीराणी आली तेव्हा त्याने विचारलं - "तू इथेच राहत जा ना, कुठेच जात जावू नकोस." परी काहीच बोलली नाही , फक्त मंद हसली. 

मोनू चे बाबा हल्ली फार काळजीत असत. त्यांना आपल्या ७ वर्षांच्या मोनुची खूप काळजी वाटे. त्याला हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्याचा दिवस जसा जवळ येवू लागला तसं त्यांची काळजी अजून वाढतच गेली. पण मोनू कशालाच घाबरायचा नाही तोपर्यंत जोपर्यंत त्याची परीराणी सोबत असे. 

मोनू हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाला तसं परीरानीची यायची वेळ बदलली, आता ती रोज रात्री येवू लागली. वार्डातले सर्व जण झोपल्यावर ती मोनू ला भेटायला येवू लागली. मोनू आणि ती रात्री गप्पा मारत बसू लागली. त्या रात्री डॉक्टर फेरीला उशिरा आले आणि मोनुच्या रुमच्या बाहेरच थबकले. रूम मधून त्यांना मोनुचा आवाज येत होता - जस काही तो कोणाशी तरी बोलत आहे. डॉक्टरांनी वाकून पहिले आत कोणीच नव्हते आणि मोनू हवेत हात वारे करून एकटाच बोलत होता. प्रश्नांची उत्तर देत होता. पण प्रश्न विचारणार कोणीच नव्हत रूम मध्ये. त्याच्या समोर एक थाळी होती - रिकामी. आणि त्यामधून तो काहीतरी घास बनवून खात होता. पण थाळीमध्ये तर काहीच नव्हते. डॉक्टरांच्या डोळ्यात पाणी आलं. त्यांनी मोनुला तसाच सोडून पुढे गेले. दुसऱ्या दिवशी मोनुचे वडील आल्यावर त्यांना या गोष्टीची डॉक्टरांनी कल्पना दिली. 

मोन्च्या सर्व तपासण्या अरात एकदा सुरु झाल्या. जवळ जवळ ३ महिने मोनू हॉस्पिटलमध्ये होता आणि हळू हळू तो त्याच्या बाबाला, नंतर आजी ला, नंतर आयाला सर्वाना विसरून गेला आणि त्याच्या कुटुंबात आता फक्त परीराणी होती. डॉक्टरांच्या प्रयत्नांना यश मिळत नव्हत आणि मोनुचा स्क्रीझ्रोफेनिया बळावत जावून शेवटच्या स्टेज ला पोचला.

तो काही खात नसे, निरंतर कल्पनेच्या विश्वामध्ये बडबडत असे. 

त्या रात्री मोनुची आई नेहमीप्रमाणे मोनुला शाळेतून घेवून परत येत होती. रस्ता ओलांडताना मोनुचा आणि तिचा हात सुटला. मागे येणाऱ्या भरधाव टेम्पोच्या धडकेने मोनुच्या आई ला धडक बसली. मोनू ने वळून मागे पाहिलं तेव्हा त्याची आई रक्तांच्या थारोळ्यात पडली होती. तो आई असा ओरडून तिच्या जवळ पळत गेला आणि त्याच्या आई ने तिथेच प्राण सोडला. मोनू खूप रडला. सारखा त्याच्या बाबांना आई कुठे आहे असा विचारात होता. त्याचे बाबा बोलले - "तुझी आई परी झाली आता. ती आता अभ्लात राहायला गेली." त्याची आई खूप सुंदर होती. सोनेरी केसांची, गोड गोड हसणारी. तो तिच्याकडे पहातच राहत असे. त्याल असा पाहताना बघून ती खुदकन हसून त्याच्यासाठी गाणी म्हणायची, ती आणि मोनू रिंगा रिंगा रोझेस खेळत असत, गप्पा मारत, मग तो तिच्यसोबतच बसून जेवण करत असे, आणि रोज रात्री मोनू तिच्या कुशीमध्ये झोपत असे. 

डाव मांडला

दोन्ही गुडघ्यांच्या भोवती हात बांधून भिंतीला टेकून बसली होती ती. ते जड दागिने, अंगावरचा तो शालू याची जणू तिला जाणीवच होत नव्हती अशी ती बसली होती. कालचा दिवस तिला लक्खपणे आठवत होता. तो साखरपुडा, तो अंगठी घालण्याचा कार्यक्रम, ती चेष्टामस्करी या सर्वांमध्ये तिला खूप मज्जा येत होती. काल ती खूप गोड दिसत होती. आणि खुशसुद्धा होती. पण मग आज हे रिकामं पण का आलाय तिला कळत नव्हत. तिच्या मनामध्ये खूप सारे प्रश्न पिंगा घालत होते, अगदी त्या मंडपामध्ये पाऊल पडल्यापासून.

रात्रीचे ३ किंवा ३.३० वाजले असतील. उंबऱ्यावरच माप ओलांडून त्या घरात येवून तिला २-३ तास झाले असतील. घरात आल्यावर नाव घेणे, कुंकवाच्या पाण्यात अंगठी शोधणे असे कार्यक्रम झाल्यानानातर तिला व तिच्या पाठराखीनीला त्या रूम मध्ये आराम करण्यासाठी आणून सोडले होते. तिथे त्या दोघीच होत्या. पाठराखीण दिवसभराच्या लग्नातल्या धावपळीमुळे थकून झोपून गेली आणि दुसऱ्या दिवशी पहाटे देव दर्शनालासुद्धा जायचं होत त्यामुळे सुद्धा तिची ती पाठराखीण झोपून गेली. हि मात्र तिच्या नव्या आयुष्याला निरखत बसली होती.  सर्व क्षण तिच्या डोळ्यासमोरून झरझर जावू लागले.

जेव्हा तिने साखरपुड्याच्या मंडपामध्ये पाऊल ठेवलं होत तेव्हापासून. त्या क्षणापासून तिच्या आई पप्पाकडे तिन नीट पाहिलं देखील नव्हत. तिचे वडील लांबूनच तिला बघून हरखून गेले. सारखी बडबड करणारी त्यांची खारू ताई आता दुसऱ्या झाडावर निघून जाणार होती कायमच.  तिचा इवला हात, इवले बोल. आणि आत्ताचा तिचा चिवचिवाट. त्याच एक पिल्लू उडून जाणार होत आणि त्या उडून जाण्याचा इतका मोठा सोहळा. त्यांना एकदम गलबलून आलं. ती मात्र एखादी हिरोईन असल्याचं अविर्भावात त्या मंडपात उतरली. दिसतही होती तशीच. सर्वांच्या मुखात एकच वाक्य - जोड कशी शोभून दिसतेय. तिने जाता जाताच ऐकल होत एक वाक्य - अगदी राधा कृष्णासारखे वाटत आहेत दोघे. तिला एकदम वाटल कि पण राध कृष्ण एकमेकांचे कुठे झाले होते. परत तिच्या दुसऱ्या मानाने तिला पटकन उत्तर दिले कि राधा कृष्ण एकमेकांचेच झाले होते. आणि खर तर कृष्ण राधेचा झाला होता. पण हे त्याचं एकमेकांच होण जगाला समजण्या पलीकडच आहे. कदाचित तिच्याहि  समजण्यापलीकडच होत ते. पण तिला वेळ कुठे होता तव्हा इतके विचार करायला. त्या साडीमध्ये ती झप झप चालत नवरीच्या रुममध्ये शिरली. तिथे थोडफार उरलेलं आवरलं. तशी पूर्ण तयार होवूनच आली होती. पण मुलींचं तयार होण अगदी शेवट पर्यंत असत, तिचंही काहीस तसंच होत. पण तिची धडपड म्हणजे हसल्यावर ओठांची लिपस्टिक दाताना नको लागायला यातच जास्त चालू होती. सवय कुठे होती म्याडम ला असल्या मेकअपची. मग थोडावेळाने अंगठी घालायचा कार्यक्रम. एकमेकांच्या हातामध्ये अंगठी घालताना तिच्या चेहऱ्यावर अगदी वेगळीच चमक आली होती. मग थोडे फोटो. मग पाया पडण. मग जेवण. झाल साखरपुड्याचा कार्यक्रम तर संपला. ती घरी गेली - तिच्या आई पप्पांसोबत. खूप खुश होती. इतकी थकून सुद्धा तिला अजिबात थकल्यासारखे वाटत नव्हते. तिला खूप मज्जा आली होती. रात्री झोपल्यावर तिची आई तिच्याजवळ बसून गेली थोडावेळ. तिच्या परीच्या अनावर तिने पांघरून घातलं. तिला अगदी लहानपणीची हट्टी परी आठवली. रात्री झोपताना कधी रागावली तर मुद्दामून पांघरून काढून झोपणारी. त्या आईच्या मनाला उगाच काळजी वाटली. त्या मिटलेल्या पापण्या तिला उदास वाटल्या. पण काही क्षणापुरतंच. जेव्या तिच्या लाडू बाईच्या हातावरची लाल चुटूक मेहंदी दिसली तेव्हा त्या आई च्या मानाने स्वताची समजूत घातली. 

दुसऱ्या दिवशी सकाळी उठली तेच तिच्या मैत्रिणींच्या कलकलाटाने. तिच्या मैत्रिणी तिच्या त्या  घरट  सोडून  उडून जाण्याच्या सोहळ्यामध्ये सहभागी व्हायला आल्या होत्या.  ती अजून खुश झाली. मैत्रिणीसोबत दंग घालून घेतला तिने - शेवटचा. तीच ते हसन खिदळण त्या वातावरणानेही सामावून घेतलं होत स्वतामध्ये. तिचे वडील लांबूनच तिचा खुश चेहरा पाहून निवांत झाले - रात्रीच्या कामामुळे त्यांना आलेली मरगळ एकदम निघून गेली सकाळी.  पार्लर मधून तयार होवून तिच्या मैत्रिणींसोबत ती मंडपामध्ये आली. पार्लर मधून त्या मंडपा पर्यंतचा रस्त्यामध्ये तिने तिच्या सर्व आयुष्याची उजळणीच जणू केली. 

सायकल न पडता शिकलेली सायकल, दुसर नंबर आला तरी बक्षीस न मिळाल्यामुळे आलेला राग, चित्रकलेच्या स्पर्धेमध्ये आई ने भाग न घेवू दिल्यामुळे वाटलेलं दुख, सहलीला न पाठवल्यामुळे झालेली चिडचिड, आई पाप्पासोबत खेळलेले पत्ते, वर्गामध्ये सरांनी दिलेली शाबासकी, शिक्षकदिनाच्या दिवशी बनलेली हेडमास्तरीण, दहावीला मिळालेले मार्क, कॉम्प्यूटर बनवलेली पहिली फाईल, प्रोजेक्ट चं आलेलं टेन्शन, आणि त्याच प्रोजेक्ट च्या नावाखाली केलेली भटकंती. तिला काय वाटल कुणास ठावूक. तिने एकदमच कारमध्ये तिच्या वाहिनीला प्रश्न केला कि लोक का लग्न करतात? तिची वहिनी काय उत्तर देणार होती तिला. ती पुन्हा बोलली कि मला लग्न नाही करायचं मला पळून जायचं. 

तेवढ्यात कार मंडपाच्या दाराशी येवून थांबली. ती गप्प झाली. तिच्या डोळ्यात पाणी आलं होत. शेजारीच तिची मैत्रीण बसली होती, तिच्याकडे तिने एक नजर पाहिलं. तिला वाटल किती सुखी आहे हि जोपर्यंत हीच लग्न होत नाही. मेकअप खराब होऊ नये म्हणून डोळ्यात आलेल्या त्या मोत्यांना परतवून लावलं तिन. वरात आली - नवरदेव आला. ती कार मधून उतरली आणि त्याच्यासोबत मंडपाकडे जावू लागली. तीच प्रत्येक पावूल तिला मागे खेचत होत. ताने तिच्या मनाला त्या कार मध्ये बसवून लांब कुठेतरी पाठवून दिल होत आणि आता फक्त तिचा देह मंडपाकडे चालला होता. मंडपाकडे चालत जाताना, मधेच तिला लक्षात आलं कि तिची आई बाजूच्या घोळक्या मधून तिच्याकडे पाहत आहे, तिला अगदी भरून आलं. ब्राम्हणाने घाई केली, आणि नवरा नवरी बोहोल्यावर चढले. त्यापुढचे तिला काहीच आठवेना. खूप प्रयत्न करूनदेखील तिला तिथून पुढे काय झाल, ते आठवेना. फक्त एकमेकांना हार घातल्याचा सीन आठवला तेवढंच. त्यानंतर सप्तपदी.  सात फेऱ्यांची सात वचन. त्याननंतर जेवण. एकमेकांना घास भरवायचा कार्यक्रम झाल्यावर तिने हळूच नवर्याला विचारलं - कि आता मी तुमच्या घरी येणार राहायला? नवरदेवाला तिची घालमेल कळली कि नाही कुणास ठावूक, पण त्याने कळल्याच दाखवलं तरी होत. कदाचित त्याच्याही मनामध्ये हीच घालमेल सुरु असेल कि आजपासून हि माझी सोबतीण होणार. 

तिला त्या एका प्रश्नाने ती आदल्या दिवशी खुश का होती याच उत्तर दिल. आदल्या दिवशी ती कार्यक्रम करून आपल्या आई पाप्पान्सोबातच जाणार होती म्हणून खुश होती. आज तसं नव्हतं. आज ती दुसर्यांच्या घरी जाणार होती. आणि तिथे तिला समजून घेईल कि नाही. स्वताला हव ते न मागण्याची सवय असलेल्या तिला तिथे कळून घेतील कि नाही याची तिला खूप भीती वाटत होती. कितीही चांगल असलं तरी शेवटी दुसराच घर असतं. तिला एकदम आठवलं तिच्या आई सोबत झालेलं तीच संभाषण. 

ती - आई तू आजीकडे (पप्पांच्या आई कडे ) इतकी का वेगळी वागतेस. म्हणजे तू किती घाबरतेस कि काही चूक होईल का म्हणून. आणि मामाकडे गेल्यावर मात्र अगदी निवांत असतेस. म्हणजे तू तीथापन काम करतेसच कि पण मामाकडे मात्र तू घाबरत नाहीस. 

आई - अगं किती जरी झाल तरी आजीच घर म्हणजे नवीन घर. सासर म्हणजे खूप जपून वागायचं. परक्याचच कि शेवटी. 

 ( कधीतरी तिची आई तिला म्हणायची कि कितीही झाल तरी मुलगी आपल्या आई पप्पाकडे पाहुणीच. )

ती - आई तू एका बाजूने म्हणतेस कि सासर परक आणि दुसऱ्या बाजूने माहेरी मुलगी पाहुनी असा म्हणतेस. मग मुलीचं खर घर कोणत? 

आई गप्प बसली. काहीच बोलली नाही. 

आत्ता तिला कळाल कि आई का गप्प होती. एक स्त्री हि फक्त स्वताच्या मनामध्ये स्वताच घर बनवू शकते. बाकी कुठेही जगाच्या पाठीवर तिला स्वताच हक्कच घर नसत. कधीतरी एका पुरुषाकडून आणि कधीतरी दुसऱ्या स्त्री कडून तिच्या स्वप्नांची कळत किवा नकळत पाडापाडी होत असते. कदाचित हे सर्वांच्या बाबतीत खरे नसेल सुद्धा. पण आईकडे पाहिल्यावर तिला नेहमी वाटायचे कि तिला बिचारीला कधी कुठे नीट सुख मिळाल आहे. 

तिच्या लेखी सुख म्हणजे मानसिक समाधान इतकंच होत. ती पुन्हा भानावर आली. पहाटेचे ४.४५ झाले होते. शरीर तिला झोप घे असं म्हणत होत. पण मन जागेवर कुठे होत. ती उठली रूम च्या बाहेर आली. तहान लागली नव्हती पण तरीही पाणी पिवून याव म्हणून उठली. रूम मधून बाहेर आल्यवर तिला पाहुण्यांच्या गर्दीमध्ये तिचा नवरा झोपलेला दिसला. तिला कळाल नाही कि कुठून स्वयंपाक घरामध्ये जाव. कारण सर्व जण झोपले असल्यामुळे जायला जागाच नव्हती तिला. ती तिथेच सर्वाकडे पाहत उभी राहिली, तिला खूप एकट वाटल. तिथे तिला स्वताच असं कुणीच दिसलं नाही आणि तिला रडूच कोसळलं. तेवढ्यामध्ये तिला रुखवतामध्ये तिने सोबत आणलेली तिची कृष्णाची मूर्ती तिला एका कोपऱ्यामध्ये दिसली. आणि तिला आठवलं कालच कानावर पडलेलं वाक्य 'राध-कृष्णासारखा दिसतोय जोडा'. पण राधा आणि कृष्ण एकमेकांचे कुठे झाले होते. ते खरे टर झाले होते आणि काल त्याच ते एकमेकांच होण न कळलेल्या तिला आज ते कळाल होत. तिला पळत जावून त्या कृष्णाला करकचून मिठी मारावीशी वाटली. 

तेवढ्यात सूर्य उगवला आणि ते लाल किरण त्या बसुरीवाल्याच्या चेहऱ्यावर पडले.  दूर कुठेतरी भूपाळीचे सूर भरून राहिले होते. तिच्या त्या नव्या आयुष्याची सुरुवात त्या बसुरीवाल्यासोबत झाली होती, तेही सूर्याच्या साक्षीने. 

चांदणं - १

कुकरची शिट्टी झाली आणि तिची तंद्री तुटली. फटाफट लसून सोलायला तिने सुरुवात केली. तेवढ्यात समोर खिडकीतून तिला एक ट्रक उभा दिसला, २-४ माणस त्यामधून समान उतरवून तिच्याच बिल्डींगमध्ये घेवून येताना दिसली. तिला लक्षात आला कि साने काकूंच्या घरी कोणीतरी नवीन किरायदार आला आहे ते. साने काकुनी तशी कल्पना तिला फोनवर दिली होतीच, पण इतक्या पटकन तिथे त्यांना नवीन भाडेकरू मिळेल असं वाटल देखील  नव्हत. पण असो, तिच्या किचनच्या खिडकीतून साने काकूंच्या किचन ची खिडकी आणि हॉल ची ग्यालरी दोन्ही नीट दिसत असल्याने तिला नवीन करमणूक मिळणार होती. मागचे भाडेकरू म्हणजे कोलेजच्या ३-४ मैत्रिणी होत्या. तिला त्या आधीच्या चार जणींचा पहिला दिवस आठवला.

नवीन होत्या शहरामध्ये आणि डॉक्टर चा कोर्स ला शिकत होत्या एवढंच तिला कळाल होत - तेही त्यांच्या गळ्यातल्या स्टेथोस्कोप मुळे. ती कधीच त्यांना बोलली नव्हती पण त्या जणू काही तिच्या जिवलग मैत्रिणीच होत्या. पहिल्या दिवशी त्या चारही जनी ग्यालारीमध्ये च दिवसभर गप्पा मारत बसल्या होत्या. त्यांची खरी नाव तिला माहिती नव्हती पण टोपण नाव तिला २ वर्षांच्या कालावधीमध्ये पाठ झाली होती - मणी, कुकी, शिल्पी आणि रोशा. त्यांची खरी भाषासुद्धा तिला कधी काढता आली नाही कारण कधी त्या हिंदीमध्ये बोलत कधी मराठीमध्ये कधी इंग्रजी मध्ये तर कधी भोजपुरी-बिहारीमध्ये. त्यांच्या ग्यालारीमध्ये त्यांनी दिवाळीला दिवे, तर ख्रिसमस ला बेल्स तर ईद ला लाइटिंग केलेली असायची म्हणून त्यांचा धर्मही तिला कधी समजला नाही पण जेवा त्या ग्यालारीमध्ये मस्त गप्पा टाकत उभ्या असायच्या ना तेव्हा तिला आपल्या किचनमध्ये मनोमन आनंद व्हायचा. तिला त्याचं स्वच्छंदी जीवन त्या किचनमधून पाहायला खूपच आवडायचं. हाकेच्या अंतरावर त्या चौघींच किचन आणि ग्यालरी असल्यामुळे ती जणू त्यांच्या प्रत्येक ख्सानामध्ये सोबत होती. 

"मम्मी मम्मी" करत विशाल आला आणि तिची तंद्री परत एकदा तुटली. विशाल ने हैप्पी मदर्स दे म्हणून तिच्या हातामध्ये एक फुल टिकवल. आणि एक गोड पापी गालात देवून निमूट उभा राहिला. 

ती - काय झाल, असं का उभा आहेस? काही हवाय का तुला?

विशाल - मला रिटर्न गिफ्ट कुठे दिलास तू!

ती विशाल च्या गालावर तिचे ओठ टेकवत म्हणाली - घ्या साहेब तुमच रिटर्न गिफ्ट, खुश आता.

विशाल - अग मम्मी तुला माहितीये, साने काकूंकडे नवीन ताई दादा आलेत. ताई ने आम्हा सर्वाना चोकलेट पण दिले. मी पण तिला लगेच आपल रिटर्न गिफ्ट देवून आलो.

ती - हो, मगाशी मी मोठी गाडी पहिली खिडकीतून पण पाहिलं नाही कोण होत ते. बर तू तुझा होमवर्क केलास का?

विशाल - हो केला.

ती - कधी केलास ? शाळेतून आल्यापासून तर बाहेरच आहेस.

विशाल - म्हणजे नाही केला, तू मला पूर्ण वाक्यच बोलू देत नाहीस. मला भूक लागलीये आधी जेवायला दे आणि मग अभ्यास.

ती - ठीकेय. जेवण झाल्यावर आपण दोघेपण अभ्यासाला बसुयात.

एव्हाना तिचा स्वयंपाक पूर्ण बनवून झाला होता. जेवण करून आवरून ती किचन साफ करत होती, सहज बघावं विशाल चे नवीन कोण ताई-दादा आहेत असं विचार मनात आला म्हणून तिने किचनची खिडकी उघडली. तर त्यांच्या किचनची लाईट सुरूच होती. ती थोडावेळ पाहत राहिली कि कोणी दिसेल म्हणून पण दिसलं नाही. ती खिडकी लावणार एवढ्यात तिने आवाज ऐकला, मना म्याडम कॉफी तयार आहे. आणि तो दिसला. काळा शर्ट, केस विस्कटलेले तरीही मधून भांग आहे हे स्पष्टपणे दिसत होत, हातामध्ये २ कॉफीचे मग घेवून निघाला. तेवढ्यात तिचे लक्ष ग्यालारीकडे गेले. तिथे ती दिसली. गुलाबी पंजाबी ड्रेस मध्ये केस मोकळे, रात्र झाल्यामुळे चेहरा नीट दिसत नव्हता पण तिच्या आकृतीकडे पाहूनच तिचे मन प्रसन्न झाले. तेवढ्यात तो ग्यालरी मध्ये अवतरला. 

तो - "घ्या  म्याडम तुमचा चंद्र ढगांच्या पलीकडे जायच्या आधी तुमची कॉफी तयार आहे." 

ती - "जया थांकू थांकू. आम्ही आपले आभारी आहोत. "

तिला त्या दोघांची ओळख झाली अगदी पहिल्या दिवशीच. त्यांच्या त्या घरातल्या पहिल्या दिवशी. तो जया आणि ती मना. तिला कळाल नवीन जोडप आलंय राहायला ते, आणि कदाचित हि त्यांची लाडाची नाव असतील. ती विचार करू लागली - कदाचित त्याच नाव जय असेल. किंवा जयेश, जयपाल, जयकुमार किंवा अजून असंच काहीतरी. आणि तीच मोनाली, मनिका, मंदाकिनी. नाही नाही मंदाकिनी नसेल. मंजुश्री, असू शकेल किवा अजून दुसरच काहीतरी असेल. 

ती विचारच करत होती तेवढ्यात मना ओरडली - " ए आला आला, परत चंद्र बाहेर आला ढगांमधून "

जया - "मना माझी शर्त तर मी पूर्ण केली, तुझा चंद्र ढगामध्ये जायच्या आधी कॉफी बनवली आता तुलासुद्धा तुझी शर्त पूर्ण करावी लागेल. जा जावून कचरा टाकून ये."

मना विचित्र तोंड करत करत निघून गेली आणि तो ढगामधल्या चंद्राकडे पाहण्यात मग्न झाला. कॉफीच्या वाफा हवेमध्ये विरून गेल्या होत्या.

तिने खिडकी लावून घेतली, शेवटच फडक मारलं किचनमध्ये आणि झोपायला गेली. आज तिची रात्र खूप सुंदर होणार होती - तिच्या स्वप्नात चंद्र येणार होता. तिने लाईट बंद केला, अंधारामध्ये स्वताला एक मंद स्मित दिलं आणि पापण्या मिटल्या.